قابلیت‌ها و موانع کشت گیاهان دارویی در مازندران

به گزارش پایگاه خبری چهاردانگه ساری به نقل از خبرگزاری فارس ، با ظهور داروهای شیمیایی و بیولوژیک، نقش و اهمیت گیاهان دارویی در تامین سلامت بشر، در معرض فراموشی قرار گرفت اما با گذشت زمان، استقبال از گیاهان دارویی کم کم مورد توجه قرار گرفت.

به نظر می‌رسد مردم از یک سری نارسایی طب مدرن خسته شده و به طور روزافزون به سمت داروهای گیاهی روی می‌آورند.

گیاهان دارویی به دلیل ماهیت طبیعی، با بدن سازگاری بهتری دارند و در بیشتر مواقع فاقد عوارض ناخواسته هستند و به ویژه در موارد مصرف طولانی و در بیماری‌های مزمن بسیار مناسب هستند و عوارض جانبی فراوان داروهای شیمیایی و ناتوانی پزشکی کلاسیک در درمان بیماری‌های مزمن شامل آسم، دیابت، روماتیسم و فشار خون از جمله دلایل گرایش مردم به این گیاهان محسوب می‌شود.

تحقیقات اندک درباره گیاهان دارویی

عزیزالله شهیدی‌فر معاون بهبود تولیدات گیاهی ، درباره داروهای گیاهی و کشت آن در مازندران اظهار داشت: مازندران دارای ۷۰۰ هکتار سطح زیر کشت گیاهان دارویی است که سالانه بالغ بر ۷۷۰ تن محصول از این سطوح تولید می‌شود.

وی با بیان اینکه بیش از ۲۰ نوع گیاه دارویی قابل ارزش اقتصادی در استان کشت شد، گفت: تولید و توسعه گیاهان دارویی در زمین‌های شیب‌دار و کم بازده و در مناطق بالا دست صورت می‌گیرد.

معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهادکشاورزی مازندران ادامه داد: با توجه به ارزش اقتصادی و ارزش تولیدی گیاهان دارویی کارهای تحقیقاتی و توسعه کشت این گیاهان آنچنان که باید صورت گیرد، انجام نشده و این کشت تنها در اراضی شیب‌دار و بالادست با تولید اندک صورت می‌گیرد.

شهیدی‌فر اظهار داشت: چهار مرکز فرآوری تولیدات گیاهان دارویی در استان فعال است که از این تعداد یک مرکز به صورت مدرن و بقیه به صورت سنتی به فرآوری محصولات گیاهان دارویی می‌پردازند.

وی درباره استفاده کم از گیاهان دارویی گفت: در توسعه کشت گیاهان دارویی به درستی و اقتصادی کار نشده و برای ترویج این امر باید واحدهای تولیدی، بسته‌بندی و صنایع تبدیلی فعال شوند.

معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهادکشاورزی مازندران اظهار داشت: جهادکشاورزی مازندران ساماندهی زمین‌ها را برای کشت گیاهان دارویی آغاز کرده و این کار را تا فرآوری و تبدیل به سرانجام می‌رساند.

شهیدی‌فر ادامه داد: برای حمایت از تولید ملی و اشتغالزایی در این بخش، جهادکشاورزی مازندران به عنوان قطب کشاورزی کشور برنامه‌های ویژه‌ای را در تقویت و حمایت از کشت و پرورش گیاهان دارویی در دستور کار خود قرار داده و آماده ارائه هرگونه مشاوره و توصیه فنی به کشاورزان است.

به کشاورزان تحصیلکرده نیاز داریم

این مسئول اظهار داشت: با توجه به وجود فارغ‌التحصیلان در بخش کشاورزی می‌توان با توسعه گیاهان دارویی زمینه گذر از کشاورزی سنتی به مدرن را فراهم کرد که برای تحقق این امر نیاز به کشاورزان تحصیلکرده است.

وی ادامه داد: گل محمدی در استان در سطحی بیش از ۹۵ هکتار با میانگین عملکرد یک تن در هکتار کشت می‌شود.

معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی مازندران با بیان اینکه در حال حاضر فقط به عصاره‌گیری و گلاب‌گیری از گیاهان دارویی در استان پرداخته می‌شود،گفت: باید به سمت فرآوری و استفاده از مواد مؤثر این محصولات حرکت کنیم.

گیاهان دارویی در بین مردم ناشناخته است

بهروز سجادی کارشناس گیاهان دارویی  اظهار داشت: ۷۵ هزار گونه گیاهی در کره زمین وجود دارد که تنها کمتر از یک درصد این گونه‌ها شناسایی شدند.

وی ادامه داد: بر اساس اعلام سازمان بهداشت جهانی ۸۰ درصد مردم جهان برای درمان بیماری‌های خود از ۲۰۰ گونه گیاه دارویی متداول استفاده می‌کنند.

این کارشناس گیاه دارویی افزود: در ایران ۲ هزار گونه گیاه دارویی مختلف وجود دارد که رتبه هفتم جهان و رتبه سوم آسیا را دارد.

وجود افراد سودجو با نام متخصص گیاهان دارویی

سجادی با بیان اینکه یک‌هزار و ۱۰۰ گونه گیاهی در مازندران وجود دارد، گفت: گیاه آویشن، موره، رازیانه، شیرین بیان، گل گاوزبان، پونه، نعناع و گزنه مهم‌ترین گیاهان دارویی دارای رویش در مازندران است.

این کارشناس گیاه دارویی اظهار داشت: سوء استفاده افراد سودجو با عنوان متخصصان گیاهان دارویی از عمده مشکلاتی است که با آن مواجه هستیم، در حالی که این افراد هیچ‌ گونه اقدامات علمی و تجربه فنی در شناخت گونه‌های گیاهی را ندارند.

سجادی با بیان اینکه هرگونه گیاهی، متناسب با شرایط جغرافیایی و ارتفاع از سطح دریا کشت می‌شود، گفت: کنگر فرنگی، خارمریم و موره از جمله گونه‌هایی هستند که از نظر اقتصادی در منطقه دشت کشت می‌شوند.

وی ادامه داد: در ارتفاعات بیش از ۸۰۰ تا ۲ هزار متر انواع گونه‌های نعناع شامل، فلفلی، محلی، مریم و در ارتفاعات بالای ۲ هزار متر انواع گیاه کوهستانی شامل آویشن و رازیانه کشت می‌شود.

صنایع تبدیلی کافی نداریم

این کارشناس گیاه دارویی تصریح کرد: صنایع تبدیلی گیاهان دارویی در مازندران تا سال ۹۲ به شکل سنتی و ابتدایی بوده و از سال گذشته تنها واحد دارای مجوز قانونی از وزارت بهداشت و درمان و جهادکشاورزی در مازندران راه‌اندازی شده که نسبت به فرآوری انواع گیاهان دارویی شامل انواع دم نوش گیاهی، اسانس و عرقیات به شکل صنعتی اقدام کرده است.

سجادی خاطرنشان کرد: گیاهان دارویی دارای بیشترین منفعت به ویژه در بحث تغییر کاربری‌ها است که می‌توان به عنوان اصل جایگزین استفاده کرد.

وی با اشاره به اینکه به عنوان مثال از گیاه دارویی نعناع فلفلی می‌توان تولید ۳۰ تا ۴۰ تنی در هکتار با ارزش ۴۰۰ میلیون ریال داشت گفت: با توجه به موقعیت کشت این گیاه که در اراضی کم بازده است می‌توان چند برابر بازده اقتصادی را افزایش داد.

عدم شناخت بازار هدف

این کارشناس گیاهان دارویی عدم شناخت بازار هدف، نبود تسهیلات مناسب، عدم تجویز پزشکان داخلی، عدم دسترسی برای اطلاعات مورد نیاز را از جمله نکات ضعف در گیاهان دارویی دانست.

سجادی گفت: افراد نباید به صورت خودسرانه گیاهان دارویی را مصرف کنند زیرا استفاده بیش از اندازه و عدم کاربرد صحیح آن زیان‌های جبران‌ناپذیری را به دنبال دارد.

وی در پایان اظهار داشت: مردم به ویژه مصرف کنندگان گیاهان دارویی، برای حفظ سلامتی و استفاده صحیح از گونه‌های دارویی از مراجعه به افراد غیرمتخصص و مراکز فروش گیاهان دارویی بدون مجوز بهداشتی خودداری کنند.

گیاهان دارویی ریشه در سنت ایرانیان دارد

از آنجایی که طب سنتی ایران بر پایه استفاده از گیاهان دارویی استوار است و استفاده از گیاهان دارویی ریشه در سنت ما ایرانیان دارد، گسترش و توسعه طب سنتی در کشور نه‌تنها یکی از راهکارهای گسترش صنعت گیاهان دارویی است، بلکه با توجه به توصیه‌های سازمان جهانی بهداشت، یکی از روش‌های مناسب برای دسترسی راحت عموم مردم به طب مطمئن و ارزان قیمت است.

توسعه صنعت گیاهان دارویی کشور نیز به سرعت عمل، آینده‌نگری، برنامه‌ریزی و مدیریت اجرایی قوی نیاز دارد.

اگرچه در زمینه توسعه صنعت گیاهان دارویی در ابتدای راه هستیم، ولی می‌توانیم با برنامه‌ریزی صحیح، بخش قابل توجهی از بازار جهانی را به خود اختصاص دهیم شاید در ابتدای کار نتوانیم با کشورهایی که محصولات خود را به تولید انبوه رسانده‌اند، رقابت کنیم اما به لحاظ تنوع گونه‌ای و تولید طبیعی گونه‌های دارویی رقبای چندانی در جهان نداریم و در مواردی حتی بی‌رقیب هستیم!

–