اندر فواید گیاهی پرخاصیت؛ از گزنه‌آش تا گزنه‌رُش!

.
– شده تا الان گزنه بخوری؟
+ مگه خطایی کردم؟!
– نه منظورم گزنه‌ آشه!
+ آهان، اره چهارشنبه آخر سال آش می‌خوردیم.

گزنه از جمله گیاهانی که زودتر از بقیه سبز میشه، یجورایی خبر از بهار میده، اینه که از سالیان دور در فرهنگ اساطیری ما ردش رو میشه پیدا کرد.
میگن یکی از خواص آش گزنه آخر سال اینه که خون‌و رقیق می‌کنه، با توجه به اینکه در پایان سال خون توی بدن ما غلظتش بالا می‌ره این خوراکی می‌تونه موثر باشه برای کنترل غلظت خون، همین‌طور ایمنی بدن رو افزایش میده.

یکی از سرگرمی‌های آخر سالی چیدن گزنه بود، خب انواع مختلفی داشت، بعضی‌هاش گزش ایجاد نمی‌کرد، اما گزنه داشتیم پدر در می‌آورد، مخصوصا اگه کاری می‌کردی که باید تنبیه می‌شدی. اون‌وقت باید دنبال پلیم یا پهلیم می‌گشتیم تا التهاب روی دست و پا رو کم کنیم.

برای ما که مدام شیطنت می‌کردیم یادآور روزهای پر از خاطره است. زمان سِتی دزدی یا آغوز دزدی بارها پامون گزیده می‌شد، از ترس صاحب خونه پرت می‌شدیم وسط گزنه‌ها، تمام دست و صورت‌مون می‌سوخت! وای خدای من، صاحب باغ رسید، الفرار.

باید به گوشه‌ای، چشمه‌ آبی، جای خلوت پناه می‌آوردیم، لنگه شلوار رو بالا می‌دادیم، وای چه خارشی داشت. الان یاداوریش‌ هم گزش ایجاد می‌کنه.

الانا هم هست ولی کمتر میرن سراغش، روی پهلیم میوه‌ای شبیه تمشک در میاره که اغلب مسافران غیربومی اون‌و‌ با تمشک اشتباه می‌گیرن. خوردنش باعث شکم‌روی میشه، حواستون جمع گرفتار نشید!

اما گزنه همون‌طور که گفتم ابزاری بود برای تنبیه بچه‌ها، مثلا دختری که توی خونه لباس برادرش‌و نمی‌شست، یا روی حرف بزرگتر حرف می‌زد. یا خدای ناکرده زبونم لال پسر همسایه رو از دور دید می‌زد! گزنه رُش می‌شد.
همین‌طور پسر بچه‌ها وقتی نمرات خوبی نمی‌آوردند.
توی مازندران فراوونه، جای دیگه رو نرفتیم که ببینیم.

پر از خاصیته این گیاه وحشی خودرو. زیر هر درختی سایه‌اش سبز میشه، یادمه موقع جمع کردن گردو مصیبت داشتیم.

با توجه به اینکه چهارشنبه آخر سال‌و پشت سر گذاشتیم یادآوری این رسم قدیمی پخت «گزنه آش» حال‌وهوای دوران کودکی‌و برام زنده کرد، با اینکه آش دوست نداشتم اما لذت دیدن اقوام، گرفتن عیدی از بزرگترها، همین‌طور گشت‌وگذار در طبیعت مزه خاصی به آش می‌داد!

حالا شما بگید تا الان گزنه خوردید!
فرقی نمیکنه از کدوم نوعش!?

آغوز: گردو
سِتی: آلوی محلی

پی‌نوشت: تلفظِ کلمات در نقاط مختلف متفاوته، ملا غلط‌گیر نشید، من به لهجه کیاسری گفتم.

سیدروح الله شجاعی کیاسری