اوقات شرعی کیاسر
به گزارش پایگاه خبری چهاردانگه، گزارش آلودگی فلزات سنگین در سبزیجات شمال، درحالی منتشر میشود که مازندران به عنوان پایلوت طرح ملی پایش محصولات استراتژیک انتخاب شده است. این موضوع لزوم هماهنگی بیشتر بین نهادهای نظارتی و اجرای دقیق راهکارهایی مانند منع استفاده از لجن فاضلاب و پایش مستمر خاک را پررنگ میکند.
استان مازندران به دلیل شرایط اقلیمی مناسب و خاک حاصلخیز، یکی از قطبهای اصلی تولید سبزیجات در ایران است. با این حال، در سالهای اخیر نگرانیها درباره آلودگی این محصولات به فلزات سنگین افزایش یافته است. دراین گزارش به بررسی موضوع فوق پرداخته شد و کارشناس و محیط زیست در خصوص آلودگی فلزات سنگین در سبزیجات نظر خود را بازگو کردند.
عضو هیأت علمی گروه مهندسی بهداشت محیط دانشگاه علوم پزشکی بابل، در گفتوگو با ایسنا، از انجام یک پژوهش در زمینه ارزیابی سلامت ناشی از وجود فلزات سنگین در سبزیجات برگی و پیازی رایج در منطقه بابل خبر داد.
دکترعبدالایمان عموئی با اشاره به اینکه این مطالعه با استفاده از روش شبیه سازی «مونتکارلو» انجام شده است اظهار کرد: این روشی قدرتمند و کاربردی برای تعیین و ارزیابی خطر سلامت در انسان بکار میرود.
وی تصریح کرد: این روش نسبت به شیوههای سنتی ارزیابی ریسک به دادههای کوچکتری نیاز دارد و میتواند به صورت مؤثر عدم قطعیت در ارزیابی خطرات بهداشتی را کاهش دهد.
این پژوهشگر در ادامه بیان کرد: در انتخاب پارامترهایی نظیر غلظت فلزات سنگین، سرانه مصرف سبزیجات، وزن بدن و مدت زمان مواجهه، عدم قطعیتهایی وجود دارد که باید در محاسبات در نظر گرفته شود، کاربرد روش مونتکارلو، امکان شبیهسازی واقعبینانهتر و ارائه نگرش جامعتری از خطرات بهداشتی را فراهم میکند.
استاد دانشگاه علوم پزشکی بابل یادآور شد: در این پژوهش غلظت سه فلز سنگین سرب، کادمیوم و روی، در ۶ نوع سبزی رایج شمال کشور شامل شوید، پیاز، شنبلیله، سیر، اسفناج و نعناع فلفلی مورد بررسی قرار گرفت.
وی خاطرنشان کرد: در مجموع ۶۰ نمونه سبزی از مناطق مختلف بابل جمع آوری و با روشهای استاندارد مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت که نتایج نشان داد میانگین غلظت سرب، کادمیوم و روی به ترتیب: ۱.۵۵، ۰.۰۵ و ۱۰.۴۳ میلیگرم بر کیلوگرم بوده است.
وی افزود:همچنین غلظت سرب در تمامی سبزیجات مورد مطالعه و غلظت کادمیوم در پیاز، بالاتر از حد مجاز سازمان جهانی بهداشت تعیین شد.
عموئی خاطرنشان کرد: وجود غلظت بالای فلزات سنگین به ویژه سرب در سبزیجات مورد بررسی، لزوم توجه جدی به مصرف طولانی مدت آن ها را آشکار میکند.
این پژوهشگر تصریح کرد: بدلیل سرانه مصرف پایین این نوع سبزیها، خوشبختانه ریسک سرطانزایی و غیر سرطانزایی در دو جمعیت کودکان و بالغین مشاهده نشد، اما غلظت بالاتر از حد مجاز سرب در سبزیجات، یک ریسک بالقوه تلقی میشود که البته میزان خطر بالقوه در کودکان بدلیل وزن کمتر باوجود مصرف سرانه سبزی پایینتر، بیشتر است.
وی افزود: اقداماتی از قبیل عدم استفاده بیرویه از کودهای شیمیایی چه بصورت افشانهای و چه تغذیه به خاک و شستشوی مناسب سبزیجات قبل از مصرف میتواند در کاهش خطر آلودگی به فلزات سنگین موثر واقع شود.
این عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی بابل تاکید کرد: برای کاهش میزان آلودگی فلزات سنگین در سبزیجات، باید استفاده از کودهای آلی نظیر کود کمپوست، کاهش مصرف کودهای شیمیایی، ممنوعیت کاربرد لجن فاضلاب شهری در خاک باغات سبزیکاری و اجرای پایش دقیق و مستمر کیفیت خاک و آب مصرفی در دستور کار قرار گیرد.
آنالیز آب و خاک مزارع آلودگی نشان نداد
رئیس اداره آب و خاک و پسماند اداره کل حفاظت محیط زیست مازندران نیز بر لزوم نظارت دقیق بر دو محور اصلی نحوه آبیاری با پساب و استفاده از سموم کشاورزی تاکید کرد وگفت: در بررسیهای ما آلودگی مشاهده نشده است.
شهرام صمدی در بررسی دو محور مهم در مسئله آلودگی محصولات غذایی از مسئولیت دانشگاه علوم پزشکی استان در خصوص آبیاری محصولات با پسآب اشاره کرد و گفت: جلسات کنترل آبیاری با پسآب و فاضلاب به صورت فصلی با مسئولیت دانشگاه علوم پزشکی تشکیل میشود.
وی ادامه داد: در این جلسات گزارشهای شهرستانها جمعآوری و مورد بررسی قرار میگیرد و ادارات حفاظت محیط زیست، صنعت، معدن و تجارت (صمت)، جهاد کشاورزی و آب و فاضلاب به عنوان اعضای کارگروه حضور دارند.
صمدی به محور دوم که نحوه و میزان استفاده از سموم کشاورزی که در حوزه مسئولیت جهاد کشاورزی است اشاره و تصریح کرد: گزارشهای مربوط به مصرف سموم کشاورزی به صورت سالانه در اختیار ما قرار میگیرد و ما نیز بر اساس قوانین پسماند، این دادهها را به سازمان مربوطه ارسال میکنیم.
رئیس اداره آب و خاک و پسماند اداره کل حفاظت محیط زیست مازندران خاطرنشان کرد: نظارت بر میزان مصرف سموم و انجام آزمایشات لازم بر عهده جهاد کشاورزی است، اما وظیفه ما آنالیز خاک و آب مصرفی در مزارع کشاورزی است که تاکنون هیچگونه آلودگی مشاهده نشده است.
مازندران پیشگام در پایش و آنالیز ملی محصولات کشاورزی
وی با اشاره به اینکه مازندران بهعنوان پایلوت اجرای طرح پایش و آنالیز ملی در کشور انتخاب شده است، خاطرنشان کرد: این طرح چند سال قبل با همکاری دانشگاه علوم پزشکی و با نظارت بهداشت در سراسر کشور برای پایش هشت محصول استراتژیک اجرا شد و مازندران پیشگام در اجرای آن بود، در ابتدا پایش و آنالیز محصول مرکبات و سپس برنج در این طرح گنجانده شد.
صمدی تصریح کرد: در این طرح، آنالیز آب مصرفی با همکاری اداره آب و خاک و پسماند، آنالیز خاک با همکاری اراضی کشاورزی و آنالیز محصول با دانشگاه علوم پزشکی به صورت موردی مورد بررسی قرار گرفت.
رئیس اداره آب و خاک و پسماند اداره کل حفاظت محیط زیست مازندران اظهار کرد: چنانچه موردی از مصرف بیرویه سموم در محصولات کشاورزی گزارش شود، باید با تشکیل کارگروه مربوطه و نظارت اصولی، محصول آلوده امحا و از عرضه آن در بازار جلوگیری شود و در صورت نیاز به دخالت، نیزاقدامات لازم برای تنظیم بازار انجام خواهد شد.
رئیس اداره آب وخاک و پسماند اداره کل حفاظت محیط زیست یادآور شد: در این حوزه باید دومحور مورد بررسی قرار گیرد یکی نحوه آبیاری محصولات کشاورزی با پسآب که مسئولیت آن با دانشگاه علوم پزشکی استان است.
وی افزود: در این خصوص جلسه کنترل آبیاری با پسآب و فاضلاب هر سه ماه با مسئولیت دانشگاه علوم پزشکی بابل تشکیل وگزارشات شهرستان ها جمع آوری ومورد بررسی قرار می گیرد که اداره ما، اداره صمت، جهادکشاورزی واداره آب وفاضلاب بعنوان عضو این کارگروه حضور داریم.
صمدی محور دیگر مورد بررسی را استفاده از سموم کشاورزی با مسئولیت جهاد کشاورزی برشمرد و یادآور شد: در این حوزه گزارشات جمع آوری شده سالانه دراختیار ما قرار می گیردو ما براساس قوانین پسماند این داده ها را به سازمان مربوطه ارسال می کینم.
وی با اشاره به اینکه نظارت بر میزان استفاده از سموم کشاورزی و انجام آزمایشات لازم به عهده جهادکشاورزی است، گفت: وظیفه ما آنالیز خاک وآب مصرفی در مزارع کشاورزی است که تاکنون آلودگی مشاهده نشده است.
صمدی با اشاره به اینکه مازندران پایلوت اجرای طرح پایش وآنالیز ملی در کشور شد، خاطرنشان کرد: این طرح چندسال قبل با همکاری دانشگاه علوم پزشکی بابل وبا نظارت بهداشت در همه استان ها در خصوص پایش هشت محصول استراتژیک اجرا شد که مازندران پایلوت این طرح بود و ابتدا پایش وآنالیز محصول مرکبات وبعدا برنج در این طرح گنجانده شد.
وی تصریح کرد: در این طرح به شکل موردی آنالیز آب مصرفی با اداره ما، خاک با اراضی کشاورزی و محصول از سوی دانشگاه علوم پزشکی بابل مورد بررسی قرار گرفت.
رئیس اداره آب و خاک و پسماند اداره کل حفاظت محیط زیست مازندران با اشاره به اینکه بررسی میزان سموم مصرفی در محصولات کشاورزی بعهده جهاد کشاورزی است وچنانچه موردی گزارش شود باید با تشکیل کارگروه مربوطه با نظارت اصولی محصول آلوده امحا واز عرضه آن در بازار مصرف جلوگیری شود ودر صورت نیاز به دخالت اداره صمت نسبت به تنظیم بازار نیز اقدام شود.
اگرچه سبزیجات مازندران بخش مهمی از نیاز بازار ایران را تأمین میکنند، اما آلودگی به فلزات سنگین در برخی نقاط استان نیازمند مدیریت صحیح منابع آب و خاک و نظارت دقیق بر نهادههای کشاورزی برای حفظ سلامت عمومی جامعه حیاتی است.
