لزوم توجه به بافت های فرسوده و قدیمی شهرکیاسر به عنوان فرصتی برای تامین مسکن

پایگاه خبری چهاردانگه: جناب آقای کمیل عبدی دانشجوی دوره دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری مقاله ای لزوم توجه به بافت های فرسوده و قدیمی شهرکیاسر به عنوان فرصتی برای تامین مسکن را برای پایگاه خبری چهاردانگه ارسال نمودند که در پی می آید:

مرکز شهرها به دلیل مرکزیت جغرافیایی، سهولت دسترسی، استقرار فعالیت های تجاری و ویژگی های تاریخی-  فرهنگی، دارای پتانسیل بالقوه بالایی برای تولید درآمد می باشد. علی رغم این ویژگی ها و مخصوصا پویایی فعالیت های تجاری، محلات مسکونی پیرامون این هسته مرکزی، به دلایلی از جمله بافت کالبدی نامناسب، شبکه معابر قدیمی، استقرار فضاهای پشتیبانی مورد نیاز فعالیت های تجاری مانند انبارها، پارکینگ ها و…  تحرک و پویایی لازم را نداشته و سیر تنزل، رکود و فرسودگی را طی می نماید.

ﺑﺎﻓﺖ ﻫﺎی قدیمی ﺷﻬﺮی ﺑﺨﺶ ﻗﺎﺑﻞ ﺗﻮﺟﻬﯽ از وﺳﻌﺖ ﮐﻼن ﺷﻬﺮﻫﺎ را ﺷﺎﻣﻞ ﻣﯽ ﺷﻮد. اﯾﻦ ﺑﺎفت ها از ﯾﮏ ﺳﻮ از ﻃﯿﻒ ﮔﺴﺘﺮده ﻣﺸﮑﻼت ﮐﺎﻟﺒﺪی، ﻋﻤﻠﮑﺮدی، ﺗﺮاﻓﯿﮑﯽ و زﯾﺴﺖ ﻣﺤﯿﻄﯽ رﻧﺞ ﻣﯽ ﺑﺮﻧﺪ و از ﺳﻮی دﯾﮕﺮ ﻣﻬﻢ ﺗﺮﯾﻦ ﭘﺘﺎﻧﺴﯿﻞ ﺷﻬﺮﻫﺎ ﺑﺮای اﺳﺘﻔﺎده از زﻣﯿﻦ ﺟﻬﺖ اﺳﮑﺎن ﺟﻤﻌﯿﺖ، ﺗﺎﻣﯿﻦ ﻓﻀﺎی ﺑﺎز ﺧﺪﻣﺎﺗﯽ و ﻧﯿﺰ ﺑﻬﺒﻮد زﯾﺴﺖ ﻣﺤﯿﻄﯽ ﻣﺤﺴﻮب ﻣﯽ شود.

کم توجهی مدیریت شهری در جهت این که بتواند این بافت ها را با تغییرات سریع ساختاری و کارکردی جدید مبتنی بر تقاضا در شهرها همگام سازد آن ها را در تنگنای عدم قابلیت و عدم انطباق با نیازهای جدید گرفتار ساخته است. اما با قبول چنین واقعیت هایی هنوز بافت های فرسوده دارای اهمیت و ارزش است. با توجه به ظرفیت بالای بافت های فرسوده شهر کیاسر ، احیاء و بازسازی این بافت ها می تواند راه حل موثری برای تامین مسکن در این شهر باشد. این بافت‌ها علاوه بر آن که از طرفی می توانند زمین مورد نیاز جهت تولید مسکن در شهر را تأمین نمایند، از سوی دیگر می توانند بخش عظیمی از مشکلات اجتماعی و فرهنگی شهر را نیز با احیای خود حل کنند. بافت های فرسوده به لحاظ حجم و گستردگی اگرچه به عنوان تهدیدی جدی برای شهرها محسوب شده اما همین وسعت قابل توجه اگر با مداخله هوشمندانه همراه گردد می تواند آینده مسکن شهری بسیاری از طبقات شهری را فراهم کند. به دلیل محدودیت فضای شهر و جلوگیری از گسترش بی رویه شهر می بایست تا حد امکان نیازهای مسکن اقشار مختلف شهری در درون محدوده شهری تامین شود و از این حیث بافت های فرسوده فرصتی مناسب برای تامین مسکن محسوب می شود.. به طور کلی بهسازی و نوسازی بافت های شهری نیازمند اعمال سیاست های مناسب مالی و اقتصادی است تا ضمن ایجاد منافع اقتصادی کافی برای ساکنان بتواند سرمایه گذاری را نیز برای مشارکت در فرآیند نوسازی هم از طریق مشارکت در ساخت و هم از طریق تملک و احداث ترغیب نماید. اگر چه اعمال این سیاست ها خود نیازمند بسترسازی های مستقلی همچون ارائه تراکم کافی، بخشودگی عوارض، ارائه تسهیلات و . . . می باشد اما تسریع روند بهسازی و نوسازی نیازمند نشان دادن اراده ای سیاسی –اجرایی نیز می باشد. ضرورت توجه به بافت های فرسوده به عنوان فرصتی برای تأمین مسکن و ابزاری در دست مدیران برای رهایی از اثرات و هزینه های تأمین مسکن به صورت توسعه های بیرونی، مدتی است که مورد توجه مدیران و مسئولین این حوزه قرار گرفته است. به طوری که در حال حاضر در برنامه های تأمین مسکن، استفاده از بافت فرسوده مورد توجه خاصی قرار گرفته است؛ به گونه ای که در برنامه ی پنجم توسعه ی جمهوری اسلامی بر اجرای نیمی از برنامه های تأمین مسکن در بافت های فرسوده تأکید شده است.

سیاست توسعه درونی یکی از سیاست های سه گانه توسعه شهری است که در کنار دو سیاست توسعه شهری متصل یا پیوسته و سیاست توسعه شهری منفصل یا ناپیوسته مطرح می شود. توسعه درونی شهر، با توجه به اینکه در بستر شهر موجود و با حضور ساکنان و شهروندان و واحدهای همسایگی صورت می پذیرد موضوعی پیچیده و چندوجهی است که نه فقط یک کار فیزیکی، کالبدی و شهرسازی است بلکه دارای ابعاد قوی اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و زیست محیطی است. امروزه در اکثر شهرهای کشورهای در حال توسعه به ویژه در شهرهای ایران رشد افقی، رشد غالب شهر محسوب می شود. اما با توجه به مشکلات و هزینه های کلانی که این نوع توسعه بر شهرها تحمیل می نماید، جریان رشد و توسعه ی شهر، به سمت دیگری رو نهاده که نوعی تحول در تاریخ رشد و توسعه ی شهر ایجاد می کند. این توسعه که به توسعه درونی شناخته شده است به شدت مورد اقبال مردم و مسئولین به ویژه در شهرهایی که محدودیت های توسعه افقی در آن ها به طور جدی تر مطرح است، قرار گرفته است. محدوده عملکردی توسعه درونی، در بافت فرسوده شهرها قرار دارد. استان مازندران ۴ هزار و ۸۲۱ هکتار بافت فرسوده دارد که به ترتیب ساری، بابل، آمل و قائم‌شهر بیشترین شهرهای استان هستند که بافت فرسوده دارند، و همچنین استان مازندران یک‌هزار و ۱۹۱ هکتار سکونت‌گاه غیررسمی دارد که به ترتیب بیشترین سکونت‌گاه غیررسمی در شهرهای قائم‌شهر، بابل، آمل، ساری و نکا قرار دارد. تاکنون در این استان ۲۴  هزار ۸۴۳ واحد مسکونی در بافت های فرسوده تخریب و ۸۴ هزار و ۸۶۴ واحد مسکونی جایگزین آن شده است.

با عنایت به موارد مطروحه به مسئولین شهری کیاسر پیشنهاد می گردد جهت تبدیل تهدید بافت های فرسوده به فرصت ، اقدامات و برنامه ریزی های لازم در این خصوص را در دستور کار خود قرار دهند.

نویسنده: کمیل عبدی دانشجوی دوره دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری